Çölyak Hastalığı Nedir?

Çölyak hastalığı, bağışıklık sistemimizin zararsız bir besin proteini olan glüteni (buğday, arpa ve çavdarda bulunur) tehdit gibi algılaması, glüten alındığında ince bağırsakta bir bağışıklık tepkisi başlatması ve bu tepkinin zamanla bağırsağın iç yüzeyini döşeyen ve besinlerin emildiği villus adı verilen küçük parmaksı çıkıntılara zarar vermesi sonucu, vücudun besinleri yeterince ememez hale gelmesiyle ortaya çıkan otoimmün bir hastalıktır.

Hastalığın belirtileri kişiden kişiye büyük farklılık gösterir. Bazı hastalarda ishal, şişkinlik, karın ağrısı ve kilo kaybı gibi sindirim sistemi bulguları ön plandayken, bazılarında hastalık çok daha sessiz ilerler ve kendini yalnızca demir eksikliği anemisi, sürekli yorgunluk, kemik erimesi ya da ciltte kaşıntılı döküntülerle gösterebilir. Çocuklarda büyüme ve gelişme geriliğine yol açabilmesi nedeniyle erken tanı özellikle önemlidir.

Tanıda, kanda doku transglutaminaz (anti-tTG) ve endomisyum antikorları araştırılır; tanının kesinleştirilmesi için genellikle ince bağırsaktan biyopsi alınır. Burada önemli bir nokta vardır: testlerin doğru sonuç vermesi için hastanın test öncesinde glütensiz beslenmeye başlamamış olması gerekir.

Çölyak hastalığının bilinen tek kesin tedavisi, ömür boyu sürdürülen sıkı bir glütensiz beslenme düzenidir. Glüten diyetten çıkarıldığında bağırsak yüzeyi zamanla iyileşir ve belirtiler geriler. Bu süreçte beslenmenin doğru planlanması, eksik vitamin ve minerallerin desteklenmesi ve düzenli takip, hastanın yaşam kalitesini korumak açısından büyük önem taşır.